Είμαστε αυτό που σκέφτονται οι άλλοι για εμάς ή απλώς έχουμε μια αναπηρία και η ζωή συνεχίζεται;

Δεν ξέρω πότε μπορεί να ξεκίνησε, πριν από χιλιάδες χρόνια, η αντίληψη πως κάποιοι άνθρωποι είναι καλύτεροι από κάποιους άλλους. Πως η ζωή μερικών έχει μεγαλύτερη σημασία ή αξία από τις ζωές των υπολοίπων. Δε νομίζω πως κανείς μπορεί να δώσει την απάντηση για το πότε αυτή η λανθασμένη αντίληψη άρχισε, διαδόθηκε και μόλυνε τα πάντα. Οι κοινωνίες μας έκτοτε χτίστηκαν πάνω σε αυτή την αντίληψη. Ότι οι πολλοί υπηρετούν τους λίγους. Ότι η ζωή ενός ανθρώπου αξίζει περισσότερο λόγω ενός αξιώματος. Το πως αντιλαμβανόμαστε την ιεραρχία έχει να κάνει ξεκάθαρα με κριτήρια που συμφέρουν τους λίγους.

Δεν είναι πολιτική η προσέγγιση μου αλλά καθαρά κοινωνιολογική. Άνθρωποι με αξιώματα που τα κληρονομήσαν βρίσκονται σε θέσεις εξουσίας και αποφάσεων. Το ίδιο και όσοι κατάφεραν να ανέλθουν σε κάποιο αξίωμα με το σπαθί τους, όμως μετα έχασαν την ηθική τους πυξίδα. Και θεωρήσαν επίσης πως είναι κάτι ανώτερο από τη μάζα. Αυτός ο διαχωρισμός έχει επηρεάσει την πλευρά της αναπηρίας περισσότερο από άλλες κοινωνικές ομάδες. Η αντίληψη πως ένα άτομο με οποιαδήποτε είδους αναπηρία είναι κατώτερο και μη απαραίτητο μέλος της κοινωνίας.

Θεωρώ επίσης αδύνατον να βρούμε πότε ο διαχωρισμός άρχισε. Αιώνες πριν στον Καιάδα; Νωρίτερα όταν η απόκτηση σκλάβων μετα από ένα πόλεμο θεωρούνταν δεδομένο. Αρκεί όμως οι σκλάβοι να ήταν δυνατοί και ικανοί για εργασία; Όποτε και αν ξεκίνησε σιγουρά δεν έχει σταματήσει μέχρι και σήμερα. Ένα κυνήγι μαγισσών στο Μεσαίωνα για το κάθε διαφορετικό χαρακτηριστικό που κουβαλούσε το κάθε άτομο. Αποκλεισμός σε σκοτεινά δωμάτια, απομάκρυνση από τα κοινά, ιδρυματοποίηση και κακοποίηση. Και όλα αυτά γιατί ακριβώς;

Τα άτομα με αναπηρία μπορούν να ζήσουν αυτόνομα και ανεξάρτητα.

Γιατί κάποιοι αμόρφωτοι έβαλαν στην αναπηρία αρνητικό πρόσημο.

Πως να συνεισφέρει στο κοινωνικό σύνολο ο ανάπηρος όταν δεν μπορεί να περπατήσει ή να χρησιμοποιήσει και τα δυο χέρια του; Τι μπορεί να προσφέρει σε μια οικογένεια, σε ένα σπίτι, σε ένα χώρο εργασίας; Η αναπηρία για ένα χρονικό διάστημα, μεγαλύτερο από όσο αντιλαμβανόμαστε, έχει αρνητικό πρόσημο, αρνητική χροιά. Η οικογένεια με το αυτιστικό παιδί, με τον αδελφό με ολική τύφλωση, με την κόρη με σύνδρομο Down. Όποτε όλοι όσοι έχουν μια αναπηρία δεν είναι ικανοί για προσφορά και εργασία.

Υποθέσεις για τις οποίες πήραν τις αποφάσεις όλοι οι ανώτεροι που αποφασίζουν γιατί είναι σε αξιώματα και επηρέασαν, μολύναν τα μυαλά κυριολεκτικά, του κοινωνικού συνόλου. Δε νομίζω να πιστεύετε πως κάποτε ένα πρωινό ξύπνησε ένας και είπε ο αυτιστικός γείτονας μου είναι επικίνδυνος και πρέπει να εγκλειστεί; Ο φόβος και ο τρόμος καλλιεργήθηκε. Εδώ έχουμε συνηθίσει το τέρας του πολέμου και θα πιστέψουμε πως μια εποχή η αναπηρία ήταν κάτι τρομακτικό επειδή ήταν άγνωστο; Υπήρχε από πάντα και είναι κομμάτι της ανθρώπινης ύπαρξης.

Η αναπηρία λοιπόν έγινε κάτι εχθρικό, μισητό, τρομακτικό, εξωπραγματικό. Όταν δε μπλέχτηκαν και οι θρησκείες στη μέση, έγινε κάτι αμαρτωλό και αποτέλεσμα έλλειψης πίστης. Τώρα πως ακριβώς μπορέσαν να αποφασίσουν και πάλι μερικοί πως αυτός ο κάλος θεούλης που πιστεύουν, δημιούργησε πλάσματα τόσο μισητά και τρομακτικά, αυτό το αφήνω στους θεολόγους, τους ιερείς και τους πιστούς να το λύσουν από μονοί τους το μυστήριο. Αν υπήρχε θεός νομίζω θα είχε στείλει στο πυρ το εξώτερον όλους όσους καταράστηκαν τους όχι και τόσο τυχερούς (με τα δικά τους δεδομένα αντίληψης τυχερούς).

Σα να μην έφτανε όλο αυτό, άνθρωποι που δεν μορφωθήκαν για οποιοδήποτε λόγο(και δεν τους κρίνουμε) έχουν όμως το θράσος να κρίνουν άλλους λόγω της αμορφωσιάς τους. Να βγάζουν συμπεράσματα για το πως ένα παιδί γεννήθηκε με αναπηρία γιατί οι γονείς του ήταν αυτό ή εκείνο. Να ξεκινούν ιστορίες στο γιατί κάποιος αρρώστησε ή μετα από ατύχημα απέκτησε επίκτητη αναπηρία. Σίγουρα έκανε πολλές αμαρτίες ή ενόχλησε ακόμα περισσότερο. Όλα αυτά από άτομα που δεν γνωρίζουν καν που οφείλεται η αναπηρία, τι σημαίνει και κατά πόσο το άτομο είναι ανίκανο να προσφέρει.

Έχει το δικαίωμα η Μάντισον στην εκπαίδευση;

Μην υποθέτεις ότι δεν μπορώ!

Έχουν περάσει πάνω από τρεις μήνες που κυκλοφόρησε εκείνη η δυνατή διαφήμιση με αφορμή την 21 Μαρτίου, Παγκόσμια Ημέρα ενημέρωσης για το Σύνδρομο Down. Η καμπάνια έτρεξε για καιρό, έκανε μεγάλη αίσθηση και θέλουμε να πιστεύουμε πως όντως βοήθησε να αντιληφθεί εστω και λίγο ο κόσμος το πόσο λάθος είναι όλα. Αυτό που τονίζει το διαφημιστικό είναι ένα μήνυμα: μη κάνεις υποθέσεις για το τι μπορώ ή δεν μπορώ να κάνω, καθαρά και μόνο εξαιτίας της αναπηρίας μου. Στη συγκεκριμένη περίπτωση για το Σύνδρομο Down, μια αναπηρία που ξεχωρίζει και είναι ευδιάκριτη.

Η πρωταγωνίστρια Μάντισον Τεβλιν βρίσκεται αντιμέτωπη με καθημερινές καταστάσεις. Όπως η επίσκεψη σε ένα μπαρ για ένα κοκτέιλ, τα εμπόδια στην εκπαίδευση, στον αθλητισμό. Το ίδιο έντονα χτυπάει η αντίληψη από τους γονείς της ότι δεν μπορεί να ζήσει μόνη και αυτόνομη, χωρίς να της δίνουν καν την ευκαιρία να το δοκιμάσει. Έτσι η κάθε προκατάληψη και λανθασμένη αντίληψη γίνεται πραγματικότητα και γίνεται η ζωή της. Κάπου εκει έρχεται η ανατροπή όταν η Μάντισον λέει: ξεκινά να υποθέτεις ότι μπορώ!

Ότι μπορώ να βγω, να πιώ ένα κοκτέιλ Μαργαρίτα, να μείνω μόνη μου, να είμαι δυνατή στην προπόνηση, να μάθω Σαίξπηρ, να βρίσω, να εργαστώ, να κάνω σεξ, να παίξω στο θέατρο. Να υποθέσεις ότι μπορώ, ίσως τότε να το κάνω. Πραγματικά η διαφήμιση είναι τόσο απλή που αυτή είναι η δύναμη της, γιατί σε χτυπάει εκεί που πονάς. Στις δίκες σου λάθος αντιλήψεις, τις προκαταλήψεις, τους δικούς σου φόβους, τη δική σου άγνοια. Και αν στην τελική επιλέγεις την άγνοια, τουλάχιστον μην ασχολείσαι με τους άλλους βγάζοντας ή και διαδίδοντας λανθασμένα συμπεράσματα.

Παρασκήνιο απο τα γυρίσματα του διαφημιστικού.

Μια ενημερωτική καμπάνια που αξίζει να μείνει.

Η διαφήμιση έκανε πάταγο τότε και φυσικά όπως όλα στη σημερινή εποχή έχει ξεκινήσει να ξεθυμαίνει. Ήταν η αιτία όταν κυκλοφόρησε που δε βρήκα λόγο να την προωθήσω μέσα από ένα άρθρο μου. Έκανε ήδη το γύρο του κόσμου και το χάρηκα. Ήξερα όμως ότι θα έρθει η στιγμή που θα σας μιλήσω για αυτή, θα τη χρησιμοποιήσω ως παράδειγμα. Να σας αφυπνίσω όχι μόνο για το Σύνδρομο Down. Για μένα αυτή η διαφήμιση, αυτό το μήνυμα αν θέλετε, αγγίζει όλες τις καταστάσεις. Με ή χωρίς αναπηρία.

Φανταστείτε να σας λέω εγώ πως δεν μπορείτε να κάνετε κάτι γιατί: είστε ψηλοί, κοντοί, αδύνατοι, παχουλοί, φοράτε γυαλιά, είστε από το Βορρά ή το Νότο. Να εργαζόμαστε μαζί και να σας αγνοώ, να σας υποβιβάζω για ένα λόγο που εγώ μονός μου αποφάσισα. Με τη δύναμη που μου δίνει η θέση μου, το αξίωμα μου και παίρνω τις αποφάσεις εγώ. Πως θα νιώθατε; Αδικημένοι, εκνευρισμένοι, θλιμμένοι, ανυπεράσπιστοι; Φαντάσου τώρα να βιώνεις το ίδιο εξαιτίας της αναπηρίας σου. Ήδη ζεις σε μια πόλη που δεν σου προσφέρει πρόσβαση παντού, σε περιορίζει, είναι γεμάτη εμπόδια.

Κάπου εκεί συναντάς το μεγαλύτερο εμπόδιο: την προκατάληψη. Δε σε προσλαμβάνω γιατί είσαι ανάπηρος/η, δε θα κάνουμε παρέα, δε σου σερβίρω καφέ, δεν έχω καν τραπέζι για σένα στο μαγαζί μου γιατί μου χαλάς τη βιτρίνα. Εσείς πως θα νιώθατε αν ήσασταν στη θέση αυτή; Σε μια θέση που αύριο μπορεί να βρεθείτε, καθώς όλοι είμαστε εν δυνάμει ανάπηροι. Μια ασθένεια, ένα ατύχημα, ένα λάθος και η ανατροπή έγινε στη ζωή μας. Δε γεννήθηκαν όλοι με αναπηρίες, τις αποκτήσαν μετα από κάποιο συμβάν. Μπες λοιπόν στα παπούτσια τους για λίγο, ίσως να χρειαστεί να τα φορέσεις και εσύ ή ένα δικό σου άτομο.

Οι γονείς των παιδιών με Σύνδρομο Down δεν έκαναν κάτι λάθος, απλώς υπήρξε ένα χρωμόσωμα παραπάνω. Το ίδιο και οι γονείς των παιδιών με όποια άλλη αναπηρία, δεν είναι δικό τους σφάλμα. Σε εσάς απλώς δεν έτυχε, μην θεωρείστε ανώτεροι. Δεν είστε κάτι παραπάνω όπως αυτοί που αποφασίζουν για το ποιος είναι ανώτερος ή κατώτερος στην κοινωνία μας. Μη γίνεστε όμοιοι με όσους αδικούν άλλους, γιατί έτσι τους δίνετε δύναμη και αναγνώριση. Αντιθέτως μπείτε μπροστά και ενισχύστε, υπερασπιστείτε όσους το έχουν πραγματικά ανάγκη. Όχι από οίκτο και λύπηση, αλλά από αλληλεγγύη, αναγνώριση και ενημέρωση.

Δείτε το βίντεο της καμπάνιας που κυκλοφόρησε τον περασμένο Μάρτιο εδώ.

Ας μη το αφήσουμε να ξεχαστεί, είναι ένα μήνυμα για κάθε μέρα και μας αφορά όλους μας.

Έρευνα, μετάφραση, σύνταξη και επιμέλεια κειμένου: Βογιατζής Ηλίας

Πηγή: www.ds-int.org